AĞRİNİN AĞLI... Epik-fəlsəfi poema - Ədalət Qarabulud.

 AĞRİNİN AĞLI...

       Epik-fəlsəfi poema

ÖN SÖZ

Bu poema bir insan haqqında deyil,
bir ruhun taleyi haqqındadır.
O ruh ki,
sözün içində yanıb,
müharibənin küllərindən doğulub,
xalqın içindən boy atıb.
Onun adı — Aqil Abbas.
Qələm tutan əllərində torpaq nəfəs alır,
yazdığı hər cümlə bir dua,
bir güllə,
bir yurd harayıdır.

I FƏSİL – SÖZƏ DOĞULAN ADAM

Tanrı bir gün dedi: “Bu torpağa bir nəfəs göndərəcəm,
başdan aqil olacaq,
sözü barıt kimi yanacaq.”
Və doğuldu bir uşaq - 
Qarabağ küləyinin səsində,
ananın beşiyində Tanrının duası kimi.
Onun gözləri
sanki dənizin dibi idi - 
dərin, dalğalı...
Bəli, Bayatın bir səhərində,
səmanın köksündə ağ bir işıq doğurdu.
Bir uşaq doğuldu –
adını Aqil qoydular,
amma taleyi gülüşlə yazılmış ağrılar idi.
Ağcabədinin küləyi
onun ilk nağıl müəllimi oldu,
torpaq danışdı,
atlar kişnədi,
ananın gözündə kəndin minillik yuxusu vardı.
O, hələ uşaqkən bildi –
söz də torpaq kimi əkilir,
amma hər sətirdən gül çıxmaz.
və heç kəs o baxışdan salamat çıxmırdı.
O vaxtdan bəri söz onun qanında idi -
qələmi Tanrının qılıncı,
səsi bir xalqın yaddaşı.

II FƏSİL – SÖZÜN DÖYÜŞCÜSÜ

Kənd məktəbindən Bakının qarmaqarışıq küçələrinə qədər
bir tək xəritə vardı onun ürəyində –
Azərbaycan.
Universitetdə oxudu,
amma kitabdan çox insanı öyrəndi.
Sonra başladı yazmağa –
“Evləri köndələn yar” dedilər,
amma o, bu evlərin
altında qalan taleləri yazırdı.
“Şirinlik”də uşaqlığın məsumluğunu,
“Xoşbəxt”də kədərin içində gizlənən gülüşü tapdı.
Hər hekayəsi bir kənd idi,
hər povesti bir Qarabağ bağı...
O, yazının ön cəbhəsində döyüşdü.
Romanları mərmi kimi idi,
hər cümlə bir sipər.
“Dolu” deyəndə
yağış da dayanırdı,
Tanrı özü dinləyirdi o yazını.
O yazırdı ki,
hər səngərdə bir ürək döyünür,
amma bir xalqın nəfəsi kimi.
Qələmini barıtla qarışdırıb yazan bu adam
hər hekayəsində
bir şəhidin ruhunu yaşadırdı.
Qəzetin qara mürəkkəbi
onun üçün qan idi.
“Ədalət” yazdı,
amma əslində “Vətən” deyirdi.
O, baş redaktor deyildi –
söz ordusunun komandiri idi.
Sətirlərində yumor vardı –
amma o gülüş
göz yaşı kimi duzlu idi.
Sözü elə deyirdi ki,
düşmən də susurdu,
dost da düşünürdü.

III FƏSİL – TANRI İLƏ SÖHBƏT

Bir gecə Tanrı ilə danışdı:
– Mən yazıram, Tanrım,
amma bəzən qorxuram -
söz çox ağır gəlir insana.
Tanrı dedi:
– Aqil, sən söz yazmırsan,
mən sənin əlinlə insanı sınayıram.
Yaz, çünki sən yazanda
Mən bu xalqı bir az da sevirəm.
Onda Aqil səssiz qaldı,
yalnız kağızın üzərində işıq sürüşdü -
sanki Tanrının nəfəsi idi.
Sonra səngərlər danışdı.
Qarabağın səsi gəlirdi –
dağların, torpağın, şəhidlərin dili ilə.
“Dolu” yazıldı –
amma bu roman deyil,
xalqın öz qanı ilə yazdığı dua idi.
Pələng öldü –
amma onun ölümü bir fəlsəfə idi:
ölüm də bəzən gözəldir,
əgər torpaq üçünsə.
Aqil Abbas bu torpağın qələmlə döyüşən əsgəridir,
qələmin ucu bəzən bayraq,
bəzən yara idi.

IV FƏSİL – İNSAN VƏ HƏYAT YOLDAŞI

Hər güclü kişinin kölgəsində
bir dua dayanır.
Aqilin duası İradə Tuncay idi -
sözdən, şəfqətdən, ağıl və mərhəmətdən toxunmuş bir qadın.
O, Aqilin sözünü qoruyan
gizli mələk kimiydi.
Birlikdə yazmadılar bəlkə,
amma bir-birinin cümləsində nəfəs alırdılar.
Aqil yazanda
İradənin baxışı işıq kimi süzülürdü kağız üzərinə.
Söz də o baxışda sakitlik tapırdı.
Bəzən Tanrı bir ruhu yaradır,
sonra ona güzgü verir –
İradə o güzgü idi.
O güzgüdə Aqil həm insan idi,
həm də yazıçı.
Gecələr yazarkən
sanki ağ vərəqlər titrəyirdi onun qarşısında.
Mürəkkəb içində kölgələr oynayırdı,
şəhidlərin səsi pıçıltı ilə deyirdi:
– Yaz, Aqil, yaz...
biz danışa bilmirik.
Onda o susurdu,
amma qələmi danışırdı.
Hər cümləsi bir dua,
hər nöqtəsi bir nişanə...
Zaman keçir,
amma Aqil Abbas qocalmır –
çünki qələm gənc qalır.
O, indi də “Ədalət”dədir,
indi də Qarabağdadır,
indi də sözün keşiyində.
Hər kəsin ömrü bir kitabdır,
amma onun kitabı
Azərbaycan dilində yazılıb,
vətən qoxusu ilə bağlanıb.

V FƏSİL – DİN VƏ BÜTÖVLÜK

Onun Tanrı anlayışı məzhəblərə sığmazdı.
O, Allahı sünni kimi yox,
şiə kimi yox,
insan kimi sevirdi.
Deyirdi:
“Tanrı bir,
amma insanlar onu bölür.
O isə bizi birləşdirmək üçün var.”
Cəbrayıl da, Kərbala da
onun üçün eyni ağrının, eyni sevginin adıdır.
Birində şəhidlik, birində sədaqət görürdü.
Ona görə yazırdı –
çünki yazmaq ibadətdir,
amma içdən gələn ibadət.
Tanrıya dua edərkən
o, xalqı üçün danışardı,
xalq üçün yazarkən
Tanrıya müraciət edərdi.

VI FƏSİL – MİLLƏTİN VƏKİLİ

İndi adının qarşısında “deputat” yazırlar.
Amma o, xalqın səsini parlamentə aparan yox,
parlamentin səsini xalqın ürəyinə gətirən adamdır.
O dedi:
“Əgər kömək etmək təriflikdirsə,
onda tərifin gərək olmaya.
Mənəvi borcu borc kimi daşımaq
şərəfdir.”
Kövrək, amma cəsarətli,
sakit, amma içində fırtına.
Kürsüdə danışanda sanki
bir romanın qəhrəmanı çıxırdı tribunaya.

VII FƏSİL – QARABAĞIN DUASI

Onun içində bir Qarabağ yaşayırdı –
çadırda Üzeyir doğulmurdu,
amma o, yenə yazırdı.
Çünki bilirdi:
yaradıcılıq da bir döyüşdür,
yalnız dürüst olan qalır.
“Allahı qatil edənlər”də
səssiz fəryad vardı,
insan içindəki itkin tanrıya bir axtarış.
Hər roman, hər sətir,
bir qisas duası kimi idi –
amma o dua
yalnız ədalət üçündü.Qarabağ onun içində doğulmuşdu.
Orada torpaqla, səs-səda ilə danışırdı.
Demişdi:
“Bir gün ‘Cıdır düzün’də himnimiz oxunacaq,
bayrağı İlham Əliyev sancacaq.”
Tanrı şahid idi bu sözə -
çünki o, inamla yazırdı,
imanla yaşayırdı.
Və bir gün o səhnə baş verdi.
Onda Aqil Abbas göyə baxdı və dedi:
“Bu sətiri mən yazmışdım,
amma cümləni Tanrı tamamladı.”
Qarabağda külək əsdi,
Torpaq susdu,
Bayraq dalğalandı,
Tanrı gülümsədi.

VIII FƏSİL – SÖZÜN ƏBƏDİLİYİ

İndi Aqil Abbas yalnız bir ad deyil —
sözün ruhudur.
Tanrı da ona demişdi:
“Yaz, Aqil,
çünki sən yazanda
söz əbədi olur.”
Və o yazdı –
sevgi ilə,
vətənlə,
Tanrı ilə.
Sözlərindən sükut doğdu,
sükutdan isə dua.
O duada bir xalq vardı,
bir torpaq, bir sevgi, bir Yaradan.

SON SÖZ

Aqil Abbas –
Tanrının torpağa göndərdiyi bir nəfəs,
xalqın sinəsində yaşayan bir alovdur.
O bilir ki,
sözlə vuruşmaq bəzən güllədən də ağırdır.
Amma Tanrı hər dəfə deyir:
“Yaz, Aqil, yaz…
Çünki sən yazdıqca
Mən bu xalqı daha çox sevirəm.”

MÜƏLLİF QEYDİ

Bu poema Aqil Abbas obrazında
Azərbaycan yazıçısının müqəddəs missiyasını –
sözlə döyüşmək, vicdanla yazmaq və xalqla bir olmaq
ideyasını daşıyır.
Onun adı Aqildir –
amma o, sadəcə ağıllı deyil,
o, ağrının ağlıdır.

Ədalət Qarabulud.скачать dle 12.1