https://news.bia.az/ ru Sosial - www.Bia.Az DataLife Engine https://news.bia.az/sosial/36038-azerbaycanda-esgerler-heftesonu-eve-buraxila-biler.html https://news.bia.az/sosial/36038-azerbaycanda-esgerler-heftesonu-eve-buraxila-biler.html ]]> Bir sıra ölkələrdə müddətli həqiqi hərbi xidmət keçən əsgərlərin müəyyən qaydalar çərçivəsində həftə sonları ailələrinin yanına buraxılması təcrübəsi tətbiq olunur. Bu yanaşmanın əsgərlərin psixoloji durumuna, sosial adaptasiyasına və xidmət motivasiyasına müsbət təsir etdiyi bildirilir. Azərbaycanda da gələcəkdə belə bir modelin tətbiqi mümkün hesab edilə bilərmi və bunun üçün hansı şərtlər nəzərə alınmalıdır?

Globalinfo.azxəbər verir ki, hərbi ekspert Heydər Mirzə mövzu barədə Demokrat.az-a açıqlamasında bəzi ölkələrdə bunun tətbiq olunduğunu bildirib:

“Lakin bu sistemin tətbiqi hər ölkənin özünəməxsus şərtlərindən asılıdır. Burada əsas məsələ təkcə hərbi xidmət müddəti deyil, ordunun təşkilati strukturu və konseptual yanaşmasıdır. Naxçıvanda belə bir təcrübənin tətbiq olunması müsbət qiymətləndirilə bilər. Amma bu o demək deyil ki, həmin sistem mütləq şəkildə bütün ölkə üzrə tətbiq edilməlidir. Sadəcə olaraq bu, əlavə bir təcrübədir və gələcəkdə onun nəticələri əsasında müəyyən praktik çıxarışlar edilə bilər. Ümumiyyətlə, bu sistemin hər yerdə tətbiqi olduqca spesifik və unikal şərtlərlə bağlıdır. Azərbaycan elə böyük coğrafiyaya malik ölkə deyil ki, məsələn, ölkənin qərbi ilə şərqi arasında ciddi zaman və ya iqlim fərqləri olsun. Biz Rusiya, Çin və ya ABŞ kimi geniş ərazilərə malik ölkələr deyilik ki, çağırışçı tamamilə fərqli və sərt mühitə düşsün”.
O bildirib ki, doğrudur, işğaldan azad olunmuş ərazilər var, Ermənistanla yekun sülh sazişi imzalanmayıb və sərhəd bölgələrində müəyyən risklər mövcuddur:

“Amma buna baxmayaraq, Azərbaycan o qədər böyük ölkə deyil ki, hərbi xidmətə gedən şəxs həyatında ilk dəfə qarşılaşdığı ağır bir mühitə düşərək ciddi psixoloji sarsıntı yaşasın və hər həftəsonu evə qayıdaraq stressdən uzaqlaşmağa ehtiyac duysun. Bu məsələ daha çox konkret qoşun növü, xidmət xüsusiyyətləri və tədris prosesi ilə əlaqəlidir. Məsələn, internat tipli sistemlərdə insanlar həm təhsil alır, həm də yaşayışlarını həmin müəssisədə davam etdirirlər. Daha sonra həftəsonları ailələrinin yanına gedirlər. Bu səbəbdən belə bir modelin bütün sahələrdə və hərbi hissələrdə tətbiqi mümkün deyil. Amma təcrübə baxımından bunun müəyyən müsbət tərəflərinin olduğu düşünülür”.
]]> admin1 Wed, 03 Jun 2026 01:00:27 +0400 https://news.bia.az/sosial/35996-azerbaycanda-benzin-bahalasha-biler.html https://news.bia.az/sosial/35996-azerbaycanda-benzin-bahalasha-biler.html ]]> Dünya bazarında enerji daşıyıcılarının qiymətində müşahidə olunan artım və region ölkələrində yanacağın bahalaşması Azərbaycanda da benzin qiymətlərinin artırılması ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Son aylarda beynəlxalq neft bazarındakı dalğalanmalar fonunda vətəndaşları maraqlandıran əsas sual isə budur: Azərbaycanda benzinin qiyməti yenidən artacaqmı?

Axar.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Konkret.az-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, dünya bazarında neft və enerji daşıyıcılarının bahalaşması, eləcə də region ölkələrində yanacaq qiymətlərinin artması Azərbaycanda da benzinin bahalaşacağı ilə bağlı gözləntiləri gücləndirir.
“Ölkədə yanacaq qiymətləri tam bazar prinsipləri ilə deyil, dövlət tərəfindən tənzimləndiyi üçün dünya bazarındakı dəyişikliklər daxili bazara birbaşa və dərhal təsir göstərmir.
Yaxın dövrdə kəskin qiymət artımı ehtimalı yüksək görünmür. Bunun əsas səbəblərindən biri Azərbaycanda Aİ-92 benzini və dizel yanacağının böyük hissəsinin yerli istehsal hesabına təmin olunmasıdır. Son aylarda benzin istehsalının artması da daxili bazarda müəyyən sabitlik formalaşdırır.
Bununla belə, son illərdə Azərbaycanda yanacaq qiymətlərinə bir neçə dəfə düzəliş edilməsi göstərir ki, hökumət zəruri hesab etdiyi halda mərhələli qiymət artımına gedə bilər”, - o vurğulayıb.
Ekspertin fikrincə, logistika xərclərinin yüksəlməsi, neft emalı və modernləşmə xərcləri, eləcə də büdcə və vergi siyasəti gələcəkdə qiymət artımını şərtləndirən əsas amillər sırasındadır.
Akif Nəsirli əlavə edib ki, mövcud şəraitdə Azərbaycanda benzinin yenidən bahalaşması tam istisna olunmur. Lakin yaxın aylarda bunun kəskin şəkildə baş verməsi ehtimalı yüksək qiymətləndirilmir. Daha real ssenari kimi isə mərhələli və məhdud qiymət artımı göstərilir.
]]> admin1 Thu, 28 May 2026 01:57:13 +0400 https://news.bia.az/sosial/35979-zibil-kimi-atdigimiz-bu-eshyalar-eslinde-bize-pul-qazandira-biler.html https://news.bia.az/sosial/35979-zibil-kimi-atdigimiz-bu-eshyalar-eslinde-bize-pul-qazandira-biler.html ]]> Məişət tullantılarının çeşidlənməsi ekoloji dayanıqlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi qəbul edilsə də, Azərbaycanda bu praktika hələ geniş yayılmayıb. Bunun əsas səbəbləri ictimai maarifləndirmənin zəifliyi, infrastrukturun məhdudluğu və vərdişlərin formalaşmaması ilə bağlıdır. Nəticədə tullantıların böyük hissəsi çeşidlənmədən ümumi poliqonlara yönləndirilir ki, bu da həm ətraf mühitə, həm də resursların səmərəli istifadəsinə mənfi təsir göstərir.

Bakupost.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı ekoloq Sadiq Həsənov Demokrat.az-a bərk məişət tullantılarının və ümumilikdə yaranan tullantıların təkrar emalı ciddi problem olduğunu bildirib.

"Bu problem tək Azərbaycanda deyil, bütün dünyada geniş miqyasda müşahidə olunur. Bir çox tullantının təkrar emalı mümkün olmur. Onlar toplanır, müəyyən yerlərə daşınır və basdırılır və ya yandırılır. Yəni əsasən utilizasiya prosesi bu üsullarla həyata keçirilir, lakin tullantıların böyük bir hissəsi tam şəkildə emal olunmur. Azərbaycanda ümumilikdə yaranan tullantıların həcmi adam başına təxminən 421 kiloqram təşkil edir. Buraya həm sənaye tullantıları, həm də bərk məişət tullantıları daxildir. Bərk məişət tullantıları üzrə 2025-ci ildə təxminən 3 milyon 250 min ton tullantı yaranıb. Bu da adambaşına təxminən 320 kiloqram deməkdir. Buraya qida məhsullarından yaranan tullantılar, ev təsərrüfatlarında formalaşan plastik, kağız, karton, metal və digər tullantılar daxildir".

Ekoloq deyib ki, təhlillərə görə tullantıların strukturunda plastik təxminən 8–10 faiz, şüşə 6–10 faiz, karton isə 10–12 faiz paya malikdir:

"Əsas hissə isə qida mənşəli üzvi tullantılardan ibarətdir. Metal tullantılar da müəyyən faiz təşkil edir. Ümumilikdə hesablamalara əsasən bərk məişət tullantılarının təxminən 60–70 faizi potensial olaraq təkrar emala yararlıdır.

Dünyada olduğu kimi Azərbaycanda da metal və kağız tullantılarının təkrar emalı nisbətən daha asandır. Plastik tullantıların emalı isə daha mürəkkəb və çətindir. Bu səbəbdən onlar əsasən toplanır və xüsusi müəssisələrə yönləndirilir. Şüşə tullantılarının emalı da asan proses deyil və ayrıca infrastruktur tələb edir. Ən optimal yanaşmalardan biri istehsalçıların qablaşdırma materiallarını geri qəbul etməsidir, lakin bu sistem hələ tam formalaşmayıb. Hazırda Azərbaycanda tullantıların təxminən 20–25 faizi təkrar emal oluna bilir. Onların bir hissəsi Balaxanıdakı tullantı emalı kompleksində yandırılaraq elektrik enerjisinə çevrilir. Digər hissəsi isə çeşidlənərək təkrar emala göndərilir və ya utilizasiya olunur. Balaxanı bərk məişət tullantılarının emalı üzrə əsas mərkəzlərdən biridir və illik emal gücü təxminən 500 min ton təşkil edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, tullantıların çeşidlənməsi problemi bütün dünyada aktualdır. Bir çox ölkələrdə proses ev təsərrüfatlarından başlayır və tullantılar ayrı-ayrı qablara atılır. Azərbaycanda isə çeşidləmə üçün infrastruktur mövcud olsa da, toplanan tullantılar çox vaxt eyni nəqliyyat vasitəsi ilə daşındığı üçün proses effektiv olmur və çeşidləmə əsasən emal müəssisələrində aparılır.

Tullantıların idarə olunması sahəsində əsas qurum “Təmiz Şəhər” Açıq Səhmdar Cəmiyyətidir. Tullantıların toplanması və daşınması isə yerli icra hakimiyyətləri yanında fəaliyyət göstərən müvafiq strukturlar tərəfindən həyata keçirilir",- deyə bildirib.

Yəni evimizdən atdığımız zibillərin böyük hissəsini əslində yenidən istifadə etmək mümkündür, lakin düzgün çeşidləmə aparılmadığı üçün tonlarla yararlı xammal sadəcə poliqonlarda basdırılır və ya yandırılır.

]]> admin1 Tue, 26 May 2026 01:11:49 +0400 https://news.bia.az/sosial/35863-lk-tramvay-xetti-bakida-bu-istiqametde-olacaq-resmi.html https://news.bia.az/sosial/35863-lk-tramvay-xetti-bakida-bu-istiqametde-olacaq-resmi.html ]]> Tramvay uzun müddətdir müzakirə olunan mövzulardan biridir. 2025–2030-cu il dövlət proqramında tramvay haqqında xüsusi maddələr qeyd olunub.

Axar.az xəbər verir ki, bunu Bakı Metropoliteni QSC-nin sədri Vüsal Aslanov Trend və ATV-yə müsahibəsində deyib.

O bildirib ki, hazırda tramvayın konseptual planı hazırlanır. İlkin olaraq Mehdiabad ərazisindən Bakı şəhərinin mərkəzinə alternativ bir neçə variant müzakirə edilərək tramvayın çəkilməsi planlaşdırılır.

“Bakıda gələcəkdə 5 fərqli istiqamət üzrə tramvay olması planlaşdırılır. İlkin perspektivdə əhalinin sıx məskunlaşdığı və kütləvi ictimai nəqliyyat həllinə çıxışı olmayan ərazilərə tramvayın çəkilməsi nəzərdə tutulur. Məqsəd odur ki, tramvay metronu və avtobusu əvəzləməsin, əksinə, onları birləşdirən vasitə olsun”, - deyə o əlavə edib.
]]> admin1 Wed, 13 May 2026 00:50:14 +0400 https://news.bia.az/sosial/35771-sakinlerin-nezerne-bezi-erazilerde-qaz-olmayacaq.html https://news.bia.az/sosial/35771-sakinlerin-nezerne-bezi-erazilerde-qaz-olmayacaq.html ]]> Tovuz şəhərinin bir hissəsində və rayonun bəzi kəndlərində qaz təchizatı dayandırılacaq.

Bakupost.az xəbər verir ki, bu barədə Şəmkir Regional Qaz İstismarı İdarəsi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, şəbəkədə aşkar olunmuş sızmaların aradan qaldırılması, həmçinin "Qaz İxrac" İdarəsi tərəfindən yaz-yay mövsümü ilə bağlı nəzərdə tutulmuş profilaktik işlərin icrası məqsədilə sabah saat 09:10-dan etibarən Tovuz şəhəri daxil olmaqla, rayonun bir neçə kəndinə qazın verilişində müvəqqəti fasilə yaranacaq.

Qaz təchizatı təmir işləri yekunlaşdıqdan sonra mərhələli şəkildə bərpa olunacaq.

]]> admin1 Thu, 30 Apr 2026 01:01:11 +0400 https://news.bia.az/sosial/35731-benzin-bahalashacaq-video.html https://news.bia.az/sosial/35731-benzin-bahalashacaq-video.html ]]> Qlobal ticarətin onurğa sütunu olan boğazlar və kanallar hər gün milyardlarla dollarlıq neft və qaz daşınmasına xidmət edir. Misirin nəzarətində olan Süveyş kanalı Avropa ilə Asiya arasında ən qısa yol hesab olunur. Babül-Məndəb boğazı Qırmızı dənizin cənub qapısı və Süveyşə gedən yolun kilid nöqtəsidir. Cəbəllüttariq boğazı Aralıq dənizini Atlantik okeanına bağlayır. Panama kanalı isə Atlantik və Sakit okeanları birləşdirir. İstanbul və Çanaqqala boğazları Qara dənizə sahili olan ölkələrin dünyaya açılan qapılarıdır.

Hazırda isə diqqət mərkəzində ABŞ və İranın blokadasında olan Hörmüz boğazıdır. Blokadaya qədər dünya neftinin təxminən 20 faizi bu su yolu ilə daşınırdı. İki aya yaxındır davam edən böhran dünya iqtisadiyyatının su dəhlizlərindən nə dərəcədə asılı olduğunu üzə çıxarıb.
Ekspertlərin fikrincə, əgər Hörmüz boğazı may ayının sonuna qədər açılmasa, zəif iqtisadiyyatlardan başlayaraq bir çox ölkə böyük çətinliklərlə üzləşəcək. Bu isə yüksək inflyasiya, hətta bəzi hallarda tənəzzülə səbəb ola bilər.

Təhlükə yalnız Asiya ölkələri üçün deyil. 2022-ci ildən bəri Rusiya qazından imtina edən Avropa da təşviş içindədir. Avropa İttifaqı rus qazını ABŞ və Qətər qazı ilə əvəz etmişdi. Lakin Qətərin qaz ixracının 93 faizi Hörmüzdən keçir. Bu səbəbdən boğazda yaşananlar Avropanın qaz təchizatını kəskin azaldıb.

Artıq Avropada ümumi enerji qiymətlərinin 70 faiz artdığı bildirilir. Avropa İttifaqı ölkələrində benzinin qiyməti fevral ayı ilə müqayisədə orta hesabla 15 faiz, dizel isə 30 faiz bahalaşıb. Ən yüksək artım Niderland, Danimarka, Almaniya və Fransada qeydə alınıb.
Yaxın Şərqdə savaşa hələlik fasilə verilsə də, Hörmüzdə vəziyyət gərgin olaraq qalır. Bu hal qlobal sanksiyalar altında olan Rusiyanı əsas oyunçuya çevirib.

Bəs qlobal enerji böhranı Azərbaycana necə təsir edəcək? Azərbaycan regional bazarlar üçün vacib təyyarə yanacağı istehsalçılarından biridir.

Hazırda Bakıdakı əsas neft emalı müəssisəsi – Heydər Əliyev adına Neft Emalı Zavodunda modernləşdirmə aparılır. Məqsəd təyyarə yanacağı istehsalını illik 1 milyon tona çatdırmaq və “Avro-5” standartına keçməkdir.

Avtomobil yanacağı ilə bağlı vəziyyətə gəlincə, Azərbaycan dizel və digər yanacaq növləri istehsal edir. Aİ-95 markalı benzin isə əsasən idxal olunur. Bu səbəbdən onun qiyməti bazardakı xərclərdən və şirkətlərin müəyyən etdiyi tarazlıqdan asılı olacaq.

Xatırladaq ki, Azərbaycanda Aİ-95 markalı benzinin qiyməti 2024-cü ildə 2 manatdan 1 manat 60 qəpiyə enmişdi.

Dünya Bankı və Beynəlxalq Valyuta Fondu da yaranmış vəziyyətlə bağlı həyəcan təbili çalır. Qlobal iqtisadi böyümə proqnozu 3,1 faizə endirilib. Əgər Hörmüz böhranı uzansa, iqtisadi tənəzzül qaçılmaz ola bilər.

Hazırkı enerji böhranı dünyaya çox şeyi sübut etdi. Yaşıl enerjiyə keçid və yeni texnologiyalar olsa da, bəşəriyyətin nəbzi hələ də dar dəniz boğazlarında döyünür. Ənənəvi yanacağın yerini hələ ki heç nə doldura bilmir.


]]> admin1 Mon, 27 Apr 2026 01:26:54 +0400 https://news.bia.az/sosial/35720-diqqet-pensiyalarin-odenishi-basha-chatdi.html https://news.bia.az/sosial/35720-diqqet-pensiyalarin-odenishi-basha-chatdi.html ]]> Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən muxtar respublika üzrə aprel ayı üçün sosial müavinət, təqaüd, kompensasiya və ünvanlı dövlət sosial yardım ödənişləri başa çatdırılıb.

Bu barədə Axar.az-a nazirliyin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.
]]> admin1 Sat, 25 Apr 2026 01:28:03 +0400 https://news.bia.az/sosial/35689-azerbaycanda-ne-qeder-insan-unvanli-sosial-yardim-alir-nazir-achiqladi.html https://news.bia.az/sosial/35689-azerbaycanda-ne-qeder-insan-unvanli-sosial-yardim-alir-nazir-achiqladi.html ]]> Hazırda 80 min ailəyə – 350 minə yaxın şəxs ünvanlı sosial yardım alır. Yardımın hər ailəyə düşən orta məbləği 428 manat təşkil edir.
Bakupost.az xəbər verir ki, bunu əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyev APA-ya müsahibəsində deyib.

Nazir bildirib ki, ötən müddət ərzində bu məbləğ 2,4 dəfə artaraq 175 manatdan 428 manata çatıb. Həmçinin, ehtiyac meyarının məbləği 130 manatdan 300 manata qədər yüksəlib.

“Hazırda ünvanlı dövlət sosial yardımın təyin olunması elektron şəkildə həyata keçirilir. Hər bir ailənin bu yardıma uyğunluğu nazirlik tərəfindən qiymətləndirilir. Elektron qiymətləndirmədən sonra hər bir ailənin maddi-məişət şəraitinin müayinəsini həyata keçiririk. Ötən müddət ərzində ünvanlı dövlət sosial yardımın əlçatanlılığı istiqamətində xeyli addım atmışıq. Ünvanlı dövlət sosial yardımın alt sistemi, hardasa, iki il bundan əvvəl istifadəyə verilib. Həmin proqramın böyük həcmdə elektronlaşdırılmasına nail olmuşuq. Bu gün şəxs haqqında məlumatlar aidiyyəti dövlət orqanlarının elektron informasiya bazalarında varsa, biz həmin məlumatları şəxsdən tələb etmirik, elektron qaydada əldə edirik. Eyni zamanda, bir sıra hallarda ünvanlı sosial yardımın müddəti bitdiyi halda elektron sistemlər üzərindən müşahidə etdikdə şəxsin gəlirində və ailə vəziyyətində dəyişiklik görülmürsə, sosial yardımın müddətini proaktiv qaydada uzadırıq. Hər bir proqramın öz şərtləri var. Bu şərtlərə cavab verməyən şəxslərə, ailələrə sistem üzərindən imtinalar verilir. Sizi birmənalı şəkildə əmin edə bilərəm ki, bütün narazılıq halları, şikayətlər Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin qurumları tərəfindən yerində araşdırılır. Hər bir şikayətə diqqətlə baxırıq. Şəxsin hüququ yarandığı təqdirdə, şikayəti təmin edirik. Hər il bu proqramın icrasına dövlət büdcəsindən 450 milyon manatdan çox vəsait ayrılır”, – o əlavə edib.

]]> admin1 Wed, 22 Apr 2026 00:12:46 +0400 https://news.bia.az/sosial/35669-yagish-dolu-qar-bu-gunun-havas.html https://news.bia.az/sosial/35669-yagish-dolu-qar-bu-gunun-havas.html ]]> Azərbaycanda aprelin 20-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən Bakupost.az-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında bəzi yerlərdə arabir yağış yağacağı gözlənilir.
Yarımadanın ayrı-ayrı yerlərində intensivləşəcəyi, şimşək çaxacağı ehtimalı var. Səhər saatlarında intensiv yağışın qısamüddətə bir qədər güclənəcəyi istisna olunmur. Gündüz yağıntıda fasilə olacaq. Arabir güclənən şimal-qərb küləyi əsəcək.

Havanın temperaturu gecə 10-13° isti, gündüz 14-17° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 755 mm civə sütunundan 760 mm civə sütununa yüksələcək. Nisbi rütubət 70-80% olacaq.

Azərbaycanın rayonlarında havanın bəzi yerlərdə arabir yağıntılı olacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi, dağlıq ərazilərdə qar yağacağı ehtimalı var. Bəzi yerlərdə arabir duman. Mülayim qərb küləyi ayrı-ayrı yerlərdə arabir güclənəcək.

Havanın temperaturu gecə 8-11° isti, gündüz 14-18° isti, dağlarda gecə 2-7° isti, gündüz 8-13° isti olacaq.

]]> admin1 Mon, 20 Apr 2026 00:47:20 +0400 https://news.bia.az/sosial/35580-bakinin-bu-rayonunda-qaz-olmayacaq.html https://news.bia.az/sosial/35580-bakinin-bu-rayonunda-qaz-olmayacaq.html ]]> Qaz kəmərində aşkar olunmuş sızmanın aradan qaldırılması məqsədilə 13.04.2026-cı il tarixində saat 10:00-dan etibarən işlər başa çatanadək Binəqədi rayonu üzrə Binəqədi və M.Ə.Rəsulzadə qəsəbələrinin, Mədən ərazisinin, Baksol yolunun və Binəqədi şosesinin qaz təchizatında müvəqqəti fasilə yaranacaq.

Bu barədə Axar.az-a "Azəriqaz" İB-dən bildirilib
]]> admin1 Mon, 13 Apr 2026 01:02:10 +0400