https://news.bia.az/ ru Dünya - www.Bia.Az DataLife Engine https://news.bia.az/dunya/36075-turkiye-gemisine-de-hucum-edildi-olen-var.html https://news.bia.az/dunya/36075-turkiye-gemisine-de-hucum-edildi-olen-var.html ]]> Krımın qərbində, Qara dənizdə Türkiyə bayrağı altında üzən "Duru 67" adlı balıqçı gəmisinə hücum edilib.

Bakupost.az xəbər verir ki, bu barədə sosial şəbəkələrdə məlumat yayılıb.

Bildirilib ki, nəticədə gəmidə olan bir nəfər ölüb, dörd nəfər yaralanıb.

Yaxınlıqda olan digər balıqçı gəmisi batan gəmidəki yaralıları xilas edib.

Qeyd edək ki, bu gün azərbaycanlıların idarə etdiyi iki yük gəmisinə hücum edilib, 5 azərbaycanlı ölüb, 4 nəfər yaralanıb.

]]> admin1 Sat, 06 Jun 2026 02:24:09 +0400 https://news.bia.az/dunya/36074-son-vaxtlar-qorxuram-ki-putin.html https://news.bia.az/dunya/36074-son-vaxtlar-qorxuram-ki-putin.html ]]> Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Ukraynadakı hərbi əməliyyatlarla bağlı yeni açıqlama verib.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bu barədə TASS məlumat yayıb.

Putinin sözlərinə görə, Rusiya ordusu son dövrlərdə Ukrayna ərazisində əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edib və əlavə əraziləri nəzarətə götürüb.

“Son vaxtlar, qorxuram ki, yanılaram, amma Rusiya ordusu təxminən 2 min 440 kvadrat kilometr ərazini nəzarəti altına alıb”, – deyə o bildirib.
Rusiya lideri hərbi əməliyyatların davam etdiyini və ordunun qarşıya qoyulan tapşırıqları yerinə yetirdiyini vurğulayıb.
]]> admin1 Sat, 06 Jun 2026 02:20:59 +0400 https://news.bia.az/dunya/36071-avropa-zengindir-absh-onu-qorumayacaq-pentaqon.html https://news.bia.az/dunya/36071-avropa-zengindir-absh-onu-qorumayacaq-pentaqon.html ]]> ABŞ qoşunları Almaniyadan tələsik çıxarılmayacaq.

Axar.az xəbər verir ki, bunu Pentaqon rəhbərinin müşaviri Erik Geressi deyib.

O eyni zamanda bildirib ki, Avropa ölkələri öz müdafiələrinə görə daha böyük məsuliyyət götürməlidir:

"Bu məsələdə son sözü Prezident Donald Tramp deyəcək. Heç nə tələsik və düşünülməmiş şəkildə edilməyəcək.

Avropanın təhlükəsizlik məsələlərində əsasən ABŞ vergi ödəyicilərinə və Amerika hərbi gücünə arxalandığı dövr dəyişib. Avropa zəngindir və böyük imkanlara malikdir. Müttəfiqlərimiz öz müdafiələri üçün daha çox məsuliyyət daşımalıdırlar".

Qeyd edək ki, ABŞ Almaniyadan təxminən 5000 əsgərini çıxarmağı nəzərdən keçirir. Amerika mediasının məlumatına görə, bu proses altı aydan on iki aya qədər davam edə bilər.
]]> admin1 Sat, 06 Jun 2026 02:13:59 +0400 https://news.bia.az/dunya/36070-gunler-uzanir-planetimizin-firlanmasi-yavashlayir-sebeb.html https://news.bia.az/dunya/36070-gunler-uzanir-planetimizin-firlanmasi-yavashlayir-sebeb.html ]]> Biz bir günün 24 saat olduğunu düşünürük. Lakin dəqiq ölçmələr göstərir ki, Yer planetinin fırlanma sürəti çox kiçik də olsa, zamanla azalır. Yeni araşdırmaya görə, günlərin uzunluğu son 20 ildə hər əsrdə təxminən 1,33 millisaniyə artacaq şəkildə uzanır.
Axar.az Qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, bu dəyişiklik gündəlik həyat üçün hiss olunmayacaq qədər kiçikdir, lakin GPS, peyk sistemləri və naviqasiya texnologiyaları kimi yüksək dəqiqlik tələb edən sahələrə təsir edə bilər.
Alimlər bildirirlər ki, bu prosesin əsas səbəblərindən biri qütb bölgələrində buzlaqların əriməsidir. Arktika, Qrenlandiya və Antarktidadakı buzların əriməsi nəticəsində yaranan su okeanlara yayılır və bu, Yer kürəsinin kütlə paylanmasını dəyişir.
Fırlanma sürəti və kütlə paylanması
Yer kürəsinin fırlanma sürəti kütlənin planet üzərində necə paylandığı ilə birbaşa bağlıdır. Kütlə fırlanma oxundan uzaqlaşdıqca, fırlanma yavaşlayır. Elm adamları bunu fiqurlu konkisürənlə müqayisə edirlər: idmançı qollarını bədəninə yaxınlaşdıranda daha sürətli fırlanır, uzaqlaşdıranda isə yavaşlayır.
Buzların əriməsi nəticəsində suyun qütblərdən okeanlara yayılması da eyni effekti yaradır və bu, çox kiçik, lakin ölçülə bilən yavaşlamaya səbəb olur.
Gündəlik həyat və elmi ölçmələr
Gündəlik həyatda bu dəyişiklik hiss olunmur. Lakin gün uzunluğundakı millisaniyəlik fərqlər GPS sistemləri, peyklər və digər dəqiq texnologiyalar üçün əhəmiyyətlidir. Çünki bu sistemlər zaman ölçümünə son dərəcə həssasdır.
Həmçinin peyklərin orbitləri, rabitə sistemləri və Yer müşahidə proqramları da bu dəyişikliklər nəzərə alınaraq hesablanır.
İqlim dəyişikliyinin təsiri
Araşdırmalara görə, bu yavaşlama son milyon illərlə müqayisədə olduqca sürətlidir. Elm adamları bunun iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər. Buzlaqların əriməsi və dəniz səviyyəsinin qalxması Yer kürəsinin fiziki davranışına belə təsir edir.
Bununla belə, alimlər qeyd edirlər ki, bu proses insan ömrü daxilində hiss ediləcək səviyyədə deyil. Günlərin 24 saatdan ciddi şəkildə uzun olması milyonlarla il tələb edə bilər.
Keçmişin izləri və ölçmələr
Elm adamları qədim dəniz canlılarının fosillərini və onların kimyəvi izlərini araşdıraraq keçmişdə günlərin uzunluğunu hesablaya bilirlər. Bu məlumatlar Yer kürəsinin tarixboyu necə dəyişdiyini anlamağa imkan verir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, Yer kürəsinin fırlanmasındakı bu dəyişikliklər texnologiya və iqlim arasındakı əlaqəni daha aydın göstərir. Problem yalnız istiləşmə deyil, həm də planetin fiziki tarazlığının çox kiçik zaman ölçülərində belə dəyişməsidir.
]]> admin1 Sat, 06 Jun 2026 02:12:15 +0400 https://news.bia.az/dunya/36065-tramp-rusiya-ve-ukraynanin-kompromise-gedeceyine-emindir.html https://news.bia.az/dunya/36065-tramp-rusiya-ve-ukraynanin-kompromise-gedeceyine-emindir.html ]]> ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya və Ukraynanın münaqişənin nizamlanması üçün qarşılıqlı güzəştlərə gedəcəyini düşündüyünü bildirib.

Teleqraf xəbər verir ki, Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandıran Tramp tərəflərin kompromisə gedib-getməyəcəyi ilə bağlı suala müsbət cavab verib.

“Bu baş verəcək. Hər iki tərəf kompromisə gedəcək”, - deyə ABŞ lideri vurğulayıb.

Qeyd edək ki, Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin həlli istiqamətində diplomatik səylər davam edir.
]]> admin1 Fri, 05 Jun 2026 00:59:53 +0400 https://news.bia.az/dunya/36064-zelenski-putine-achiq-mektub-unvanladi.html https://news.bia.az/dunya/36064-zelenski-putine-achiq-mektub-unvanladi.html ]]> Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski rusiyalı həmkarı Vladimir Putinə açıq məktub ünvanlayaraq, müharibəyə son qoymaq üçün birbaşa danışıqlara başlamağı təklif edib.

Bakupost.az xəbər verir ki, rəsmi sənəd Ukrayna dövlət başçısının rəsmi saytında dərc olunub.
Zelenski müraciətində qan tökülməsini dayandırmağın vaxtı çatdığını vurğulayıb:

“Ukrayna bu müharibəni bitirməyi təklif edir. Bunu dürüst, ləyaqətli şəkildə etmək və müharibənin yenidən alovlanmayacağına zəmanət vermək lazımdır”.

Ukrayna lideri Putinə konkret tarix müəyyən etməyi və şəxsi görüş keçirməyi təklif edib. Qeyd olunub ki, danışıqların davam etdiyi müddətdə Ukrayna tərəfi cəbhə xətti boyunca atəşi tamamilə dayandırmağa hazırdır. Zelenskinin fikrincə, əldə olunacaq bu müvəqqəti atəşkəsə nəzarəti isə ABŞ təmin edə bilər.

Qeyd edək ki, bu gün Sankt-Peterburq Beynəlxalq İqtisadi Forumu (SPIEF) çərçivəsində dünya xəbər agentliklərinin rəhbərləri ilə görüşən Vladimir Putin də Ukrayna böhranının həllinə toxunub. Rusiya Prezidenti rəsmi Mosvkanın münaqişəni dinc yolla nizamlamağa hazır olduğunu və buna istək nümayiş etdirdiyini bildirib. Lakin Putin bu nizamlanmanın daha əvvəl Alyaskada (Ankoric) əldə olunmuş razılaşmalar çərçivəsində mümkünlüyünü vurğulayıb və Rusiyanın həmin prinsiplər əsasında kompromislərə açıq olduğunu qeyd edib.

Xatırladaq ki, Rusiya lideri daha əvvəl verdiyi bəyanatda Avropa ölkələrinin Ukraynaya birbaşa hərbi dəstək verdiyini əsas gətirərək, Avropanın bu prosesdə vasitəçi ola bilməyəcəyini bəyan etmişdi.

]]> admin1 Fri, 05 Jun 2026 00:57:12 +0400 https://news.bia.az/dunya/36054-azerbaycanli-gencin-hesabinda-22-milyard-dollar.html https://news.bia.az/dunya/36054-azerbaycanli-gencin-hesabinda-22-milyard-dollar.html ]]> Türkiyənin Van vilayətində yaşayan 32 yaşlı azərbaycanəsilli Əhməd Cahanqard Takalo adlı şəxs marketdə alış-veriş edərkən maliyyə tarixinə düşəcək bir halla üzləşib. Alış-veriş zamanı onun bank kartı bloklanıb, bank hesabında 1 trilyon lirə gördüyü zaman isə həyatının şokunu yaşayıb.

Axar.az Oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, Əhməd Cahanqard Takalo bank kartı kassada təsdiqlənmədikdən sonra bunun müvəqqəti sistem xətası olduğunu düşünüb və ən yaxın bank filialına gedib. Hesabdan çıxarışı nəzərdən keçirdikdə isə gözlərinə inana bilməyib.
Bank qeydlərində onun istifadə edilə biləcək balans bölməsində tam olaraq 999 milyard 999 milyon 999 min 999 lirə 99 quruş olduğu aşkarlanıb.

Təxminən 10 ildir Türkiyədə yaşayan Takalonun hesabındakı bu astronomik aktivlik bankın sistemlərində qırmızı siqnal verilməsinə səbəb olub.
Hadisə ilə bağlı dərhal səlahiyyətlilərə məlumat verilib, Türkiyədə çirkli pulların yuyulması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin qarşısının alınması məqsədilə maliyyə köçürmələrini real vaxt rejimində izləyən Maliyyə Cinayətləri Araşdırma Şurası (MASAK) birbaşa məsələyə müdaxilə edib. Qanuni qaydalara görə, Takalonun bank hesabları MASAK tərəfindən mənbəyi bəlli olmayan və şübhəli hesab edilən bu böyük məbləğdə pul səbəbindən dondurulub. Bank filialında baş verən hərəkətliliyi təsvir edən Takalo əməliyyatı icra edən məmurun təəccüb içində müdirini, müdirin isə öz növbəsində bank rəhbərini çağırdığını qeyd edib, bütün personalın ekran qarşısında böyük bir şok və təəccüb keçirdiyini bildirib.

Təxminən bir aydır hesablarından heç birinə daxil ola bilmədiyini və davam edən hüquqi proses səbəbindən bankın ona ətraflı məlumat verə bilmədiyini deyən gənc mühacir maraqdan bu pulun gücünü ölçmək üçün süni intellektdən istifadə etdiyini deyib.
"Bu pulla min stadion tikmək, doqquz yük maşını dolu qızıl külçə satın almaq və ya 300 000 əhalisi olan bir ölkə qurmaq olar", - deyə süni intellekt ona cavab verib.

Hesabda görülən bir trilyon lirəlik məbləğ cari məzənnə ilə hesablandıqda təxminən 21.8 milyard dollar kimi bir sərvətə bərabər olur.
Bu rəqəm milyarderlərin sərvətlərini hər il qlobal miqyasda siyahıya alan "Forbes World's Rich" siyahısının ("Forbes dünyanın ən varlı adamları siyahısı") parametrlərinə görə Takalonu dünyada ən varlı ilk 120 adam arasında yerləşdirmək üçün kifayət edir.
Maliyyə mütəxəssisləri və kibertəhlükəsizlik orqanları bu cür trilyon lirəlik hesab əməliyyatlarının əsasən bankların əsas məlumat bazalarında aparılan sınaq işləri əsnasında proqramlaşdırma kodu xətalarından və ya beynəlxalq maliyyə şəbəkələrində sistem sinxronizasiyasının pozulmasından qaynaqlana biləcəyinə diqqət çəkir.

Mütəxəssislər xatırladırlar ki, keçmişdə də dünya miqyasında oxşar səhvən milyarder olma halları baş verib. MASAK və məhkəmə orqanları tərəfindən aparılan ətraflı kiberaraşdırmadan sonra pulların sistematik şəkildə geri çəkiləcəyi və hesabların normal vəziyyətə qayıdacağı nəzərdə tutulur. Hadisə ilə bağlı başlanan genişmiqyaslı məhkəmə və inzibati araşdırma diqqətlə davam etdirilir.
]]> admin1 Thu, 04 Jun 2026 01:37:53 +0400 https://news.bia.az/dunya/36047-putinin-cebhedeki-veziyyetden-xeberi-yoxdur-hesabat.html https://news.bia.az/dunya/36047-putinin-cebhedeki-veziyyetden-xeberi-yoxdur-hesabat.html ]]> Rusiya Prezidenti Vladimir Putin iqtisadi tükənmə barədə xəbərdarlıq edən rəsmilərin artan təzyiqinə baxmayaraq, Ukraynadakı müharibə üçün yüksək səviyyədə maliyyələşdirməni davam etdirir.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə Müharibə Tədqiqatları İnstitutunun (ISW) hesabatında deyilir.

Analitiklər qeyd edirlər ki, Putin, ehtimal ki, Rusiyanın cəbhə xəttində qələbə qazana biləcəyinə inandığı üçün müdafiə xərclərini azaltmaqdan imtina edir:

"Rəsmilərin iqtisadiyyata təzyiq barədə xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, Putin müdafiə xərclərini azaltmaq və Ukraynadakı müharibəni bitirmək üçün müqavimət göstərir".

Analitiklər vurğulayırlar ki, Kremlin qərarı cəbhə xəttindəki vəziyyətin təhrif olunmuş qiymətləndirilməsi ilə bağlı ola bilər.

Qeyd edilir ki, Putin, ehtimal ki, Rusiya hərbi komandanlığının şişirdilmiş açıqlamaları fonunda döyüş meydanındakı vəziyyət barədə yanlış təsəvvürə malikdir.
]]> admin1 Thu, 04 Jun 2026 01:20:13 +0400 https://news.bia.az/dunya/36045-tezlikle-ukraynaya-herbi-yardim-gondereceyik-rubio.html https://news.bia.az/dunya/36045-tezlikle-ukraynaya-herbi-yardim-gondereceyik-rubio.html ]]> ABŞ administrasiyası Konqres tərəfindən əvvəllər təsdiq edilmiş 400 milyon dollarlıq paketin bir hissəsi olaraq Ukraynaya tezliklə hərbi yardım göndərməyi planlaşdırır.

Axar.az xəbər verir ki, bunu ABŞ dövlət katibi Marko Rubio deyib.

“Düşünürəm ki, tezliklə bununla bağlı xəbərləri görəcəksiniz”, - deyə o bildirib.
]]> admin1 Thu, 04 Jun 2026 01:15:47 +0400 https://news.bia.az/dunya/36041-olumcul-virus-suretle-yayilir-qiteden-kenara-chixdi-olke-heyecan-tebili-chalir.html https://news.bia.az/dunya/36041-olumcul-virus-suretle-yayilir-qiteden-kenara-chixdi-olke-heyecan-tebili-chalir.html ]]> Konqo Demokratik Respublikasında Bundibugyo ştammının səbəb olduğu Ebola epidemiyası ilə mübarizə davam edərkən, səhiyyə sahəsindən sevindirici xəbər gəlib.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bu barədə “İnternational press” məlumat yayıb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirib ki, epidemiyanın əsas ocaqlarından biri hesab olunan Buniada müalicə alan dörd tibb bacısı və bir laboratoriya əməkdaşı tam sağalaraq xəstəxanadan buraxılıb.

Bunia şəhərinə səfər edən ÜST-ün baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus qeyd edib ki, Bundibugyo variantına qarşı hələlik təsdiqlənmiş peyvənd və ya xüsusi müalicə üsulu mövcud deyil. Bununla belə, o vurğulayıb ki, xəstəliyin erkən aşkarlanması və vaxtında göstərilən tibbi yardım sağalma şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Eyni zamanda, epidemiyanın yayılması beynəlxalq narahatlığı da artırıb. Konqo və Uqandadan qayıdan bəzi şəxslərdə şübhəli simptomların aşkarlanması Braziliya və İtaliyada səhiyyə qurumlarını yüksək hazırlıq rejiminə keçməyə vadar edib.

]]> admin1 Wed, 03 Jun 2026 01:10:13 +0400